به گزارش کردپرس، روند بازگشت شرکت‌های بزرگ غربی به صنعت نفت عراق با توافق جدید میان شرکت بریتانیایی بی‌پی و شرکت آمریکایی کونوکوفیلیپس وارد مرحله تازه‌ای شده است. بر اساس این توافق، کونوکوفیلیپس ۴۲ درصد از سهام شرکت توسعه‌ای متعلق به بی‌پی را که مسئول اجرای پروژه توسعه چهار میدان بزرگ نفتی کرکوک است، خریداری می‌کند و پس از بیش از یک دهه بار دیگر به صنعت نفت عراق بازمی‌گردد.

این پروژه که ارزش آن حدود ۲۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود، با هدف افزایش تولید از میدان‌های قدیمی کرکوک و برداشت بیش از سه میلیارد بشکه معادل نفت در مرحله نخست اجرا خواهد شد. در عین حال، شرکت نفت شمال عراق و شرکت گاز شمال عراق همچنان مسئولیت مدیریت و عملیات روزانه میادین را بر عهده خواهند داشت.

اما همزمان با بازگشت شرکت‌های آمریکایی و بریتانیایی، ترکیه نیز جایگاه خود را در این پروژه تثبیت کرده است. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، پس از دیدار با علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، اعلام کرد شرکت دولتی نفت ترکیه (TPAO) بر اساس توافقی جداگانه، ۱۵ درصد از سهام شرکت «بی‌پی انرژی کرکوک» را خریداری خواهد کرد.

اردوغان همچنین از توافق بغداد برای صادرات روزانه یک میلیون بشکه نفت به ترکیه خبر داد و گفت این حجم از نفت می‌تواند بخش مهمی از نیازهای انرژی ترکیه را تأمین کند. این توافق همزمان با پایان اعتبار قرارداد تاریخی خط لوله کرکوک–جیهان در ۲۷ ژوئیه صورت گرفته و دو کشور به جای تمدید توافق قبلی، در حال طراحی چارچوبی جدید برای همکاری‌های انرژی هستند.

اهمیت این توافق تنها به سرمایه‌گذاری در میدان‌های نفتی محدود نمی‌شود. ترکیه علاوه بر سهامداری در پروژه توسعه کرکوک، کنترل اصلی مسیر صادرات نفت شمال عراق از طریق بندر جیهان را نیز در اختیار دارد؛ موضوعی که به آنکارا امکان می‌دهد هم در تولید و هم در انتقال نفت کرکوک نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که دولت عراق طی ماه‌های اخیر تلاش کرده است با جذب شرکت‌های بزرگ آمریکایی و اروپایی، توازن جدیدی در صنعت انرژی این کشور ایجاد کند. مذاکرات بغداد با شرکت‌هایی مانند کونوکوفیلیپس و شورون نیز در همین چارچوب و با هدف کاهش وابستگی به سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های چینی ارزیابی می‌شود.

میدان نفتی کرکوک که در سال ۱۹۲۷ در منطقه باباگورگور کشف شد، یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین میادین نفتی خاورمیانه به شمار می‌رود. این میدان زمانی روزانه نزدیک به یک میلیون بشکه نفت تولید می‌کرد، اما به دلیل جنگ‌ها، تحریم‌ها، فرسودگی تأسیسات و کمبود سرمایه‌گذاری، تولید آن در سال‌های اخیر به حدود ۲۸۵ تا ۳۳۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.

در کنار توسعه میادین، بغداد از مارس ۲۰۲۶ صادرات نفت از مسیر خط لوله کرکوک–جیهان را نیز از سر گرفته و روزانه حدود ۲۵۰ هزار بشکه نفت از این مسیر صادر می‌کند. دولت عراق همچنین احیای خط لوله کرکوک–بانیاس از طریق سوریه را نیز به عنوان گزینه‌ای برای تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی دنبال می‌کند، هرچند مسیر ترکیه همچنان مهم‌ترین شریان صادرات نفت شمال عراق محسوب می‌شود.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد پروژه جدید کرکوک تنها یک قرارداد اقتصادی نیست، بلکه بخشی از آرایش جدید ژئوپلیتیکی در شمال عراق است؛ آرایشی که در آن انگلیس مدیریت توسعه میدان‌ها را در اختیار دارد، آمریکا با سرمایه‌گذاری و فناوری به پروژه بازگشته و ترکیه نیز با سهامداری در پروژه و کنترل مسیر اصلی صادرات، جایگاه خود را در زنجیره تولید و انتقال نفت کرکوک بیش از هر زمان دیگری تقویت کرده است. در مقابل، بغداد امیدوار است با اتکا به این مشارکت، تولید نفت شمال عراق را احیا کرده و سرمایه و فناوری غربی را بار دیگر به صنعت انرژی این کشور بازگرداند.